وتیور یا خس خس رایحهای چوبیِ خشک، خاکی و ریشهای دارد با حالتی دودیِ ملایم و گرمایی نرم اما عمیق. این نت، شخصیتی جدی و زمینگیر (Grounding) ایجاد میکند و بهدلیل عمق و ماندگاری بالا شناخته میشود.
در کنار وجوه خاکی و ریشهای، گاهی تهمایهای نمناک (کمی شبیه بوی خاک مرطوب) و حتی رگهای بسیار ظریف از گریپفروت در آن احساس میشود. ترکیبی از خشکی، دود ملایم و طراوت تلخ مرکباتی، وتیور را به یکی از پیچیدهترین چوبها در عطرسازی تبدیل کرده است.
حس کلی
مردانه و کلاسیک، جدی و ساختارمندجایگاه در هرم بویایی
نت پایهطبع
معتدل مایل به گرمطعم
تلخکارکرد
ایجاد ساختار خشک و مردانه، تقویت عمق چوبی–دودی، افزایش ماندگاری
وتیور بومی هند و اندونزی است و با ساقههای ضخیم و سخت و برگهای باریک و بلند به طول ۱ تا ۲ متر رشد میکند. با این حال، آنچه عطرسازان را مجذوب میکند، ریشهها (ریزومها) هستند.
ریزومها بهصورت عمودی رشد میکنند و میتوانند تا عمق ۲ تا ۳ متر در خاک نفوذ کنند. وتیور گیاهی سرکش و طبیعی است که هم در مناطق کشتشده و هم در مناطق وحشی استوایی در جزیره رئونیون، هند، برزیل، چین، هائیتی و جاوه رشد میکند.
برای بهدست آوردن اسانس ارزشمند وتیور، فرآیندی طولانی و دشوار انجام میشود: ریزومها از خاک بیرون آورده میشوند، شسته شده، به قطعات کوچک بریده و زیر آفتاب خشک میشوند؛ سپس اسانس با استفاده از حلالهای آلی استخراج میشود.
برای تولید تنها ۱ کیلوگرم اسانس وتیور، حدود ۱۰۰ کیلوگرم ریشه لازم است.
واژه «Vetiver» از واژه تامیلی “vettiveru” گرفته شده و در بسیاری از مناطق هند با نام «خسخس» شناخته میشود.
وتیور نخستینبار در سال 1764 توسط فرماندار کل به نام David Charpentier de Cossigny به موریس (که پیشتر Ile de France نام داشت) وارد شد و سپس در اوایل قرن بیستم به جزیره رئونیون (که پیشتر Ile Bourbon نام داشت) منتقل گردید.
کشت وتیور در جزیره رئونیون توجه صنعت عطرسازی را جلب کرد و «وتیور بوربون» امروزه بهعنوان باکیفیتترین نوع وتیور در جهان شناخته میشود.
رایحههایی با حس، ساختار و حالوهوای نزدیک و تجربهای بویایی مشابه و هماهنگ در دنیای عطر
